<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Memories &#187; évacuation</title>
	<atom:link href="http://memories.lu/?feed=rss2&#038;cat=97" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://memories.lu</link>
	<description>Meng Erënnerungen - Eis Geschicht</description>
	<lastBuildDate>Wed, 16 May 2018 10:11:02 +0000</lastBuildDate>
	<language>fr-FR</language>
		<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
		<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.org/?v=4.0</generator>
	<item>
		<title>Viru 75 Joer: Evakuatioun vun Diddeleng</title>
		<link>http://memories.lu/?p=780</link>
		<comments>http://memories.lu/?p=780#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 08 Jul 2015 08:30:55 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Vicky Hengesch-Vuillermoz]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[évacuation]]></category>
		<category><![CDATA[années 40]]></category>
		<category><![CDATA[Dudelange]]></category>
		<category><![CDATA[France]]></category>
		<category><![CDATA[guerre]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://memories.lu/?p=780</guid>
		<description><![CDATA[Den 10. Mee 1940. Et war de Freide viru Päischten. Mäi Papp hat sech scho Gedanke gemaach, wat mir Päischten ënnerhuele kënnten. Den traditionellen Tour zu Fouss vun Diddeleng op Zoufftgen, dann iwwer Kanfen no Volmerange-les Mines koum säit der Deklaratioun vum Krich den 3. September 1939 net méi a Fro, well d’Awunner vun deene [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>Den 10. Mee 1940. Et war de Freide viru Päischten. Mäi Papp hat sech scho Gedanke gemaach, wat mir Päischten ënnerhuele kënnten. Den traditionellen Tour zu Fouss vun Diddeleng op Zoufftgen, dann iwwer Kanfen no Volmerange-les Mines koum säit der Deklaratioun vum Krich den 3. September 1939 net méi a Fro, well d’Awunner vun deene franséischen Dierfer ware wéinst der Maginotlinn evakuéiert an d’Grenzen zu Diddeleng waren zou.<span id="more-780"></span></p>
<p>Déi „drôle de guerre“, esou genannt, war fir Lëtzebuerg den 10. Mee 1940 eriwwer. Och d’Englänner konnten hiert Lidd vergiessen: „We are hanging our linen on the Siegfriedline“. D’Fransousen haten d’Maginotlinn, déi Däitsch déi Säit eiser Grenz haten d’Siegfriedlinn.</p>
<p>Ech war den 10. Mee um 5 Auer op fir meng Geschichtsprüfung ze widderhuelen, mee deen Dag hunn ech selwer Geschicht erlieft. D‘Gebrumms vun Fligere muerens fréi war fir mech rätselhaft. Wéi ech spéider géint 7 Auer ënnerwee war fir de Schülerzuch no Lëtzebuerg ze huelen, koume mir Leit entgéint a soten: „Et fiert keen Zuch. D’Preise sinn am Land“. Wéi ech méi spéit op offene Geländeween déi däitsch Zaldote mat den ugeschloene Gewierer gesinn hunn, hu meng Bee geziddert.</p>
<p>En däitsche Gäertner, deen um Bricherhaff ugestallt war, huet sengem Patron spéit owens verroden, dass géint 3 Auer d’Wehrmacht an eist Land géing erafalen. Dorobber hin huet den Här gläich versicht un eis Regierung ze kommen. Den Ausseminister Joseph Bech war op enger Receptioun an der franséischer Ambassade. Esou konnt d’Grande-Duchesse Charlotte mat hirer Famill an och d’Regierung quasi nach a leschter Minutt iwwer d’Grenz fueren.</p>
<p>Fir den Unterrichtsminister Nicolas Margue mat senger Famill war et schonn ze spéit. Si goufe spéider ëmgesidelt.</p>
<p>De Jemp Schaeffer vun Diddeleng huet zu Villerupt an de Minièrë geschafft. Hie war nach muerens fréi den 10. Mee mam Tram bis op Esch komm. Du war hie gezwongen zu Fouss iwwer Audun-le-Tiche op seng Aarbecht ze goen. Mee wéi erstaunt war hien, ewéi hien zu Audun e lëtzebuerger Auto gesinn huet mat der Immatrikulatiounsnummer CD2. Doranner souzen de Maréchal de la Cour Guillaume Konsbrück, den Ierfgroussherzog Jean an och d’Prinzessinne Marie-Gabrielle an Alix. Hien hat awer keng Ahnung firwat.</p>
<p>Schonn am fréien Nomëtten den 10. Mee ass Geschéiss zu Diddeleng lassgaangen, well entretemps war franséisch Militär an Diddeleng erageréckt. Engersäits däitsch Zaldoten um Gehaansbierg, anersäits franséisch Militär op der Schmelz an um Roudebierg.</p>
<p>Souwuel den Ingenieur Joseph Petit, deemools 1. Scheffe vun Diddeleng, wéi och den Nic Biever, spéider Minister, hu mat de franséische Grenzposte verhandelt, dass wéinstens daagsiwwer d’Grenz fir déi Diddelenger Leit op wier, déi schonn den 10. Mee no Frankräich geflücht sinn. Mat Recht ass den Nic Biver mat senger Famill 4 Joer a Frankräich bliwwen. Den Deputéierte Jean Fohrmann koum leider ze fréi heem. Hie gouf mat Frau a Kanner ëmgesidelt a war och nach am Kazett.</p>
<p>D‘Nuecht vum 10. op den 11. Mee hu mir zu 3 Familljen zesummen am Keller vun der Villa Ulveling verbruecht. Déi war vis-à-vis vun eisem Haus an der Blummestrooss. Géint 10 Auer owens konnte mir héieren ewéi d’franséisch Militär den Zoufftger Tunnel gesprengt hunn. Schlofe konnt een net. Dat Geschéiss war onheemlech.</p>
<p>Verschidden Awunner vun Diddeleng hunn hiert Liewen an deenen Deeg verluer, vu Rakéiten oder Splitter getraff. D’Schicksal vun enger Frëndin aus der Parkstrooss ass mir besonnesch nogaangen. Eng Granat ass an der Nuecht vum 10. Mee an den Haff hannert hiert Haus gefall. D’Kellerfënsteren sinn an de Keller geflunn. D’Marie-Thérèse gouf vu Splittere getraff an huet ënner anere Blessuren dat recht An verluer. Nodeem den Dr Jacoby aus der Noperschaft hatt verbonnen hat, koum et mat der Gemengecamionnette an d’Spidol a gouf och mam Spidol no Frankräich evakuéiert.</p>
<p>Och mir hunn eis mat villen Diddelenger muerens den 11. Mee op de Wee „via France“ gemaach. Den Dr Hentzen hat mäi Brudder, deen am Internat an der Stad war, den 10. Mee am Auto mat no Diddeleng bruecht.</p>
<p>Eise Papp, mäi Brudder an ech haten eis Vëloe mat Gezei vollbelueden a sinn dernieft gaangen. Meng Mamm hat eng Kannerpoussette mat Léngent a Sëlwercouverte vollgestoppt. Mir sinn deen Dag zu Fouss iwwer Volmerange-les-Mines bis op Trieux komm. Do hu mir owens an enger Scheier op Hee mat villen Diddelenger geschlof.</p>
<p>Päischtsonndeg konnte mir mat eise Vëloen op Les Baroches fueren. Meng Mamm a Familljen aus der Noperschaft sinn an engem Auto dohinner transportéiert gi mat all dem Gepäck.</p>
<p>Zu Les Baroches hate mir déi Chance, anstatt am Hee, mat zwou anere Familljen op Matrassen an der Salle-à-manger vun der Famill Richard ze schlofen. Dat Entgéintkomme vun de franséische Leit war ze bewonneren.</p>
<p>Den 22. Mee géint 2 Auer an der Nuecht huet en Zuch eis no Vertuzey gefouert. Do hate mir d’Chance an engem Bett ze schlofen an hunn net ëmmer brauchen an d’Kantin iessen ze goen. Wa meng Mamm mol gekrasch huet, sot mäi Brudder, deemools 14 Joer al: „Et ass dach Sport.“</p>
<p>Den 30. Mee souze mer erëm am Zuch, dee vu Sorcy nach an der Nuecht fortgefuer ass. Wéi mir muerens géint 8 Auer zu Mirecourt ukomm sinn, hu mir an der Gare Café, Brout, Pâté, an déi kleng Kanner Mëllech kritt. Ganz oft, wann den Zuch an de Gare stung, hunn d’Leit de Kanner Schockela duerch d’Fënster eragereecht.</p>
<p>Iwwer Dijon, Paray-le-Monial ware mir endlech zu Roanne (département Loire) ukomm. Vu Roanne hu Busser eis 18 km ewech no Ambierle gefouert. Ongeféier 400 Awunner aus Diddeleng waren endlech um Zil ukomm.</p>
<p>Ambierle, Saint-Haon-le-Vieux, Saint-Haon-le-Châtel an Ëmgéigend si mir bei Leit oder an eidel Haiser placéiert ginn. Den éischten Dag si mir vun de franséische Familljen op e Mëttegiessen invitéiert ginn. D’Chance war erëm op eiser Säit. Anstatt an e verloossent Haus méi wäit ewech ze kommen, hu Grandju, bei deene mir invitéiert waren, mat hirer Familljen telefonéiert. Déi haten zu Ambierle e Weekend-Haus. Si selwer haten eng Pâtisserie zu Roanne. Dat war ideal, matten am Duerf, net wäit vun enger Epicerie an och der Kierch ze wunnen. D’Famill Pixius vun Diddeleng haten eng Schlofzëmmer a mir déi aner. An enger gemeinsamer Kiche gouf gekacht.</p>
<p>Mat Remorquen hannen um Vëlo hu mir eis de 26. Juli 1940 mat der Famill Pixius op de Wee no heem gemaach, deelweis mat de Vëloe laanscht de Canal du Centre a vun Dijon no Metz mam Zuch.</p>
<p>Den 30. Juli koume mir zu Diddeleng un. An engem Autocar ass eis Mamm spéider heemkomm. Déi meeschte Leit hu gewaart bis si rapatriéiert goufen.</p>
<p>Déi Frëndschaft mat Ambierle huet bis elo ugedauert. D’Blanche Grandju koum bei eis an d’Vakanz, an ech gouf vun hinnen invitéiert.</p>
<div id="attachment_776" style="width: 310px" class="wp-caption alignnone"><a href="http://memories.lu/wp-content/uploads/Neijorsdag45.jpg"><img class="wp-image-776 size-medium" src="http://memories.lu/wp-content/uploads/Neijorsdag45-300x189.jpg" alt="Neijorsdag45" width="300" height="189" /></a><p class="wp-caption-text">Bal 5 Jor duerno, bei der Liberatioun, hate mir en amerikaneschen Zaldot, den &laquo;&nbsp;Dick&nbsp;&raquo; bei eis logéiert. Hei eng Foto vun Neijorsdag 1945, ech sinn déi zweet vu lénks an den Dick steet ganz riets</p></div>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Erklärung zum Lidd: &laquo;&nbsp;We&rsquo;re Going to Hang out the Washing on the Siegfried Line&nbsp;&raquo;</strong></p>
<p><em>Wir trocknen uns&rsquo;re Wäsche an der Siegfried-Linie </em></p>
<p><em>On ira pendre notre linge sur la ligne Siegfried</em></p>
<p>Dëst war e beléift Lidd, dat déi britisch Truppe während dem 2. Weltkrich gesongen hunn, fir sech selwer Mutt ze maachen an hir Moral ze stäerken. D’Musek ass vum Michael Carr an den Text vum Jimmy Kennedy, deen deemools Captain an der britescher Arméi war.</p>
<p>“Siegfried-Linn” war den Alliéierten hir Bezeechnung fir de Westwall, dem Hitler säi 600 km laangt Verteidigungssystem, mat iwwer 18.000 Bunkeren, Stollen a Panzersperren, dat vun der däitsch-hollännescher Grenz bis an de Schwarzwald verlaf ass.</p>
<p>Am engleschen Text gëtt d’Sigfried-Linn spëttesch mat enger Wäschléngt verglach, op déi d’Alliéiert hir knaschteg Wäsch géifen hänken, nodeems si mat de Preisen ofgerechent hätten.</p>
<p><em>Mother dear I&rsquo;m writing you from somewhere in France, </em></p>
<p><em>Hoping to find you well, Sergeant says I&rsquo;m doing fine, a soldier and a pal </em></p>
<p><em>Here&rsquo;s a song that we don&rsquo;t sing, this&rsquo;ll make you laugh. </em></p>
<p><em>We&rsquo;re going to hang out the washing on the Siegfried Line. </em></p>
<p><em>Have you any dirty washing, mother dear? </em></p>
<p><em>We&rsquo;re gonna hang out the washing on the Siegfried Line &rsquo;cause the washing day is here.</em></p>
<p>Als Reaktioun op dat englescht Lidd hunn d’Preise mat dëser Parodie gekontert:</p>
<p><em>Ja mein Junge, das hast du dir gar zu leicht gedacht </em></p>
<p><em>Mit dem großen Wäschetag am deutschen Rhein. </em></p>
<p><em>Hast du dir auch deine Hosen richtig voll gemacht, Brauchst du gar nicht traurig sein. </em></p>
<p><em>Bald seifen wir dich gründlich ein Von oben und von unter her. </em></p>
<p><em>Wenn der deutsche Waschtag wird gewesen sein, Mensch, da brauchste keine Wäsche mehr.</em></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://memories.lu/?feed=rss2&#038;p=780</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Meng Kannerzäit am Krich &#8211; Deel 8: Erëm heem op Ettelbréck</title>
		<link>http://memories.lu/?p=431</link>
		<comments>http://memories.lu/?p=431#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 06 May 2015 05:55:25 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Rosi Nennig]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[évacuation]]></category>
		<category><![CDATA[années 40]]></category>
		<category><![CDATA[enfance]]></category>
		<category><![CDATA[Ettelbruck]]></category>
		<category><![CDATA[guerre]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://memories.lu/?p=431</guid>
		<description><![CDATA[Wéi d’Amerikaner d’Preisen definitiv „heim ins Reich” gejot haten, ass et am Land méi roueg ginn, a mäi Papp huet sech zu Fouss mam Rucksak um Réck op de Wee gemeet, fir heem op Ettelbréck. E puer Deeg drop huet hien äis e Mann mat engem Auto geschéckt, deen eis siche komm ass. Et war [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>Wéi d’Amerikaner d’Preisen definitiv „heim ins Reich” gejot haten, ass et am Land méi roueg ginn, a mäi Papp huet sech zu Fouss mam Rucksak um Réck op de Wee gemeet, fir heem op Ettelbréck. E puer Deeg drop huet hien äis e Mann mat engem Auto geschéckt, deen eis siche komm ass. Et war e schéinen, mee kalen Dag mat bloem Himmel. Et war meng éischt Rees an engem Auto. Op eemol ass e klenge wäiss a schwaarzen Hond äis virun den Auto gelaf. De Chauffeur huet versicht em auszewäichen. Mee, ze spéit, de Mupp huet eng Kéier gejingst, a wéi mir zu der hënneschter Fënster erausgekuckt hunn, louch hien op der Strooss. Hien huet keng Oder am Leif méi gerouert. „Nach een, deen de Krich net iwwerlieft huet,” sot de Chauffeur.<span id="more-431"></span></p>
<p>Hei kann ech nach verzielen, wéi de klenge Josy mat sengen Elteren heemgefuer ass. Et war en Auto an de Weylandshaff eragefuer. De Josy a seng Eltere stunge prett op der Trap. Den Auto huet gehalen, et war där aler, véiereckeger Virkrichsautoen een, dee beim Halen esou geschnaddert huet. De Josy huet sech dat Spill ugekuckt, et huet een him ofgesinn, datt et him net geheier war. Seng Mamm huet de Béifche mat der Hand geholl a gesot: „Nu komm Josy, elo gi mer heem!” De Josy huet haart ugefaang mat Kräischen an huet hannerzeg gehalen. „Da komm Josy!” sot Mamm. „Neen,” jaut hien, „ech gi mat de Féiss iwwer de Buedem!”</p>
<p>Wéi huet et zu Ettelbréck ausgesinn, wéi mäi Papp ukoum!</p>
<p>Et war e „Blindgänger” an eis Strooss gefall, an dobäi waren d‘Fënstere vun allen Haiser a Schierbele gaangen. Eis Hausdier war esouguer an de Gank geflunn. Eisen Noper, den Zammermann, hat se erëm agesat, mee well se net méi gehalen huet, hat hien se mat laangen Neel zougeneelt. Aus dem Haus waren all Decken a Diwwie verschwonnen. Mäi Papp huet Sperrholz a Kartrong an d’Fënsterlächer geneelt. Well nach keen Elektresch do war, huet hien no sengem Känki gesicht, deen huet hie beim Noper erëmfonnt, deen en, wéi e sot, ënnen an Ettelbréck organiséiert hat. Mäi Papp huet de Känki un enger Bascht am Schiirm erëmkannt, well hien säin Exame bei deem Känki geléiert hat. An eisem Keller waren d’Gromperen an d’Äppel nach do, mee si waren erkaalt. Mir hunn se awer nach giess, faute de mieux.</p>
<p>Wéi mer erëm doheem waren, gouf sech organiséiert. Mäi Papp goung bei e Bauer op Waarken Kuef sichen, déi meng Mamm an Zichen agefëllt huet. Dat gouf elo eist Bettgedecks. Déi Kuewekësse ware schwéier, awer gutt waarm.</p>
<p>Et gouf Fréijoer. Ech goung mat menger Mamm akafen, wat een ze kafe krut op Ticketen. Vill Haiser ware futti, déi eng hate Lächer an de Maueren, déi aner keen Daach méi, esouguer de „Kindergarten” louch komplett an engem Koup.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://memories.lu/?feed=rss2&#038;p=431</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Meng Kannerzäit am Krich &#8211; Deel 7: „A wuer gi mir elo?“</title>
		<link>http://memories.lu/?p=428</link>
		<comments>http://memories.lu/?p=428#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 06 Mar 2015 07:43:24 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Rosi Nennig]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[évacuation]]></category>
		<category><![CDATA[années 40]]></category>
		<category><![CDATA[enfance]]></category>
		<category><![CDATA[Ettelbruck]]></category>
		<category><![CDATA[guerre]]></category>
		<category><![CDATA[Platen]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://memories.lu/?p=428</guid>
		<description><![CDATA[Enges Daags am Dezember 44 stung meng Mamm mat Nopeschen um Trottoir zesummen ze deedegen. Wéi se erakoum, sot se zu mengem Papp, d’Nopere géifen all „fortlafen”. Mir sollten och fortgoen! Awer wuer, a wéi? Déi eenzeg Gefierer, déi mir haten, waren eng Kannerkutsch an eng Poussette. Meng Mamm huet eis néidegst Habséilegkeeten an d’Kannerkutsch [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>Enges Daags am Dezember 44 stung meng Mamm mat Nopeschen um Trottoir zesummen ze deedegen. Wéi se erakoum, sot se zu mengem Papp, d’Nopere géifen all „fortlafen”. Mir sollten och fortgoen! Awer wuer, a wéi? Déi eenzeg Gefierer, déi mir haten, waren eng Kannerkutsch an eng Poussette. Meng Mamm huet eis néidegst Habséilegkeeten an d’Kannerkutsch gepaakt. <span id="more-428"></span>An der Nuecht si mir déck waarm ugedoe an zu zwee an d’Poussette gesat ginn. Mäi Papp ass mat der geluedener Kannerkutsch gefuer a meng Mamm mat der Poussette. Si sinn duerch Ettelbréck geschréckt, bis op e Schläichwee laanscht d’Uelzecht. Et waren nach vill aner Leit ënnerwee mat Handweenercher, Veloen a Päerdsgespänner.</p>
<p>Heiandsdo ass eng Granat héich iwwer äis geflunn. Da sot meng Mamm: „Kanner biet!” a mir hunn de „Schutzengel mein” gebiet. Mir si vun deem Wee ofgebéit an du gung et géi de Bierg aus. Meng Mamm huet äis zwee net méi an der Poussette gepackt an ech hu missten erausklammen an zu Fouss goen. Wéi mer uewen op der Glécht waren, du ass et besser gaangen a mir hunn och keng Granate méi héieren. Mir si gaangen a gaangen a gaangen. Géint der Mueren koume mir op eng Kräizung. Mir sollte riichtaus goen a Richtung Bungeref, wou mäi Papp e Monni hat. Mee vun do koume masseg Leit erof mat Rucksäck, Wallissen a Poschen. Si soten: „Zu Bungeref,  do schéisst et ganz schlëmm!”</p>
<p>Meng Mamm huet an den héijen Himmel op gekrasch. „A wuer gi mer elo?” Mäi Papp huet iwwerluecht a sot, mer géngen elo op Platen goen, do géif hien eng Léierin kennen. Eng Stëmm aus dem Hannergrond sot: „Op Platen braucht der net ze goen, do paken se all selwer.” Dat war net grad dat, fir menger Mamm Courage ze ginn a si huet erëm gekrasch aus Verzweiflung a Middegkeet. Eng Hausdier as opgaang an eng Fra huet äis erageruff. Si huet mat mengen Eltere geschwat. Ech sinn iwwerdeems op hirem Canapé entschlof. Déi gutt Fra hat mengen Elteren en eidelt Haus ugebueden. Mee meng Mamm wollt net mat äis eleng an engem friemen Haus sinn. Ech gouf waakreg gerëselt a mir si weidergezunn. Mäi Papp huet zu Platen zwee Haiser kannt. Dat war d’Haus Kemmer, e Schoulmeeschter, mee dee war net doheem. Also si mer weidergaangen bei d’Famill Weyland. Do si mer mat enger immenser Selbstverständlechkeet opgeholl ginn. Et war den 20. Dezember. Nom Mëttegiesse goufe mir Kanner an e waarmt Bett gestach. Meng Elteren konnten sech vun hire Strapazen erhuelen, fir den aneren Dag awer ze probéieren bei de Monni op Bungerëf duerchzekommen.</p>
<p>Géint der Owend, sinn ëmmer méi Leit bei Weylands opgetaucht, déi en Daach iwwert dem Kapp gesicht hunn. Ee Gléck, datt dat e grousst Haus war! D’Leit aus dem Haus waren den Här Leo, d’Joffer Pauline, d’Joffer Amelie an de Kniecht Charel. An do waren nach d’Jofferen Cécile a Suzanne vun Eschduerf, den Här an d’Madame Nosbusch an hire klenge Josy vu Pëtschend, den Här an d’Madame Blees vun Ettelbréck, den Här an d’Madame Koetz mam Fernande a Colette, an d’Famill Hinger zu véier. Meng Elteren haten de Plang, fir op Bungerëf ze goen nach net opginn, mee den aneren Dag koume schlecht Norichte vu Rammerech an Ëmgéigend. Et wier onméiglech fir do duerchzekommen.</p>
<p>Freides, den 22. Dezember, hu mer zur Fënster erausgekuckt. Et hat geschneit. D’ganz Landschaft louch wäiss am Niwwel. Mir hu just nach d’Stroossebeem erkannt. Bei all Stroossebam stung en Zaldot geduckt. Waren et Preisen oder Amerikaner? Durch den Niwwel konnt een d’Fuerf vun den Uniformen net erkennen. Et ware baang Momenter, bis een iwwer de Gank gelaf koum a geruff huet: „D’Amerikaner sinn do!” D’Leit am ganzen Haus hunn opgeotemt.</p>
<p>D’Joffer Amélie ass mat engem Liter Branntewäin op d’Strooss gelaf, fir den amerikaneschen Zaldoten eng Wëllkommsdrëpp unzebidden. D’Joffer Pauline hannendrun mat engem Kuerf Äppel, déi si den Zaldoten ausgedeelt huet. Si sote merci mat: „Merry Christmas!” Mäi Papp gung och op d’Strooss an d’Amerikaner wollte vun him wëssen, wou d’Preise géife leien. Hien huet gemengt, si wieren nach 10 km wäit ewech, well et wosst keen, dass si nëmme knapps 2 km wäit ewech waren.</p>
<p>No der Erliichterung, datt d’Amerikaner do waren, koum erëm den Hummer. Et huet geheescht: apaken a fort, awer wouhin? D’ganzt Weylandshaus huet sech prett gemeet fir fort. Mee et gouf ofgewaart bis e formelle Bescheed vun den Amerikaner kéim. Den Här Blees koum aus dem Duerf mat der Noriicht, datt mer roueg bleiwe kënnten, d’Amerikaner hätte Schëlder un de Beem ugeschloen, datt et verbuede wier, d’Uertschaft ze verloossen. Gott sei Dank!</p>
<p>D’Amerikaner koumen an den Haff eragefuer, si wollten an der Scheier schlofen. Si kruten d’Scheier gewisen an eng Drëpp ugebueden. Een Amerikaner huet sech de Keller weise gelooss an hien huet den Hausleit geroden, sech drop gefaast ze machen, d’Nuet eventuell do ze verbréngen. D’Kellerfënstere goufe mat Dunnen, Brieder a Stréi verbarrikadéiert, jee, sou gouf gemengt, wiere mir sécher.</p>
<p>An där Baants wou d’Maansleit sech am Stall ëm d’Béischte gekëmmert hunn, hunn d’Amerikaner Batterien opgestallt, fir datt mer erëm Geliichts hätten. Iwwerdeems huet  dobaussen d’Artilleriefeier iwwer d’Éisleker Koppen erop gedonnert.</p>
<p>Chrëschtowend no der Mass an dem Nuetiesse souze mer nach an der Salle à manger beim Chrëschtbeemchen. D’Joffer Amélie huet Piano gespillt an d’ganz Gesellschaft huet Chrëschtlidder an Heemechtslidder gesongen, iwwerdeems d’Granaten eriwwer gehault hunn.</p>
<p>Meng Elteren hunn sech Suergen ëm hir Eltere gemeet, déi elo matten an der Hell vun der Offensiv gefaange souzen an vun deenen se keng Noriicht haten. De Radio huet net méi gesent a kee wosst, wat dobausse lass war. Just d’Batterien hunn aus dem „Daul” erop an d’Éislek gefeiert, datt d’Haus geziddert an d’Fënsteren an d’Diere geklabbert hunn.</p>
<p>Amerikanesch Zaldote koume verzielen, datt den amerikanesche Virmarsch gutt géif weidergoen, mee datt vill Dierfer et béis matkruten. Déck schwéier Panzer sinn an d’Éislek eropgefuer. Nuets hunn d’Leit wéinst dem Kanounendonner keen A zougedon.</p>
<p>All Dag koumen Zaldote fir Branntewäin ze kréien. Et war e richtege „Rush” op d’Branntewäinsfaass. D’Zaldoten hu Seef, Kaffi, Knätschgummi a Schockela géint Schnicki getosch. D’Leit hu verstan, datt et kee Pleséier war, fir a Gefor a Keelt, an haarde Kämpf, an Angscht a Verlaangeren, et hei auszehalen. Et koumen och alt emol Zaldoten, déi hu verzielt, wéi et elo an den Éisleker Dierfer géif ausgesinn. Mengen Elteren gouf et doudangscht ëm hir Leidercher zu Wanseler an zu Uewerwampech, déi do an där Hell mussten aushalen.</p>
<p>Vum 31. Dezember un hate mer erëm Elektresch an de Radio huet erëm fonktionéiert.  En huet Noriichte bruecht vun der batterer Schluecht ëm Baaschtnech. D’Rundstedtoffensiv huet geschéngt um Nullpunkt ukomm ze sinn. Eng amerikanesch Zeitung huet eppes vun enger ganz neier, preisescher Waff gemellt: vun der Atombomm, déi alles radikal kënnt zerstéieren. Eng Noriicht méi, fir d’Leit ze demoraliséieren.</p>
<p>Déi jonk Famill Weyland mat hire Kanner, déi op Kënzeg evakuéiert war, ass heemkomm, a mir, déi hiert Zëmmer beluecht haten, si bei mengem Papp säi Kolleg iwwergesidelt, wou mer nach e puer Woche verbruecht hunn. Ech erënnere mech nach, datt meng Mamm vun engem Amerikaner e Stéck Schockela krut. Dat war eng Iwwerliewensratioun vun den Truppen, déi keng Méiglechkeet haten, fir regelméisseg z’iessen. Si ass bei e Bauer Mëllech siche gaangen an si huet eng Rëpp Schockela an der Mëllech opgekacht. Sou krute mir de beschte Schockelaskaffi vun der Welt. Mir haten och keen Iddi méi, fir eppes aneres z’iessen, sou huet dee bäigehalen. Meng Mamm huet äis iwwer déi Krichswoche gerett, mir waren net hongereg an net krank.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://memories.lu/?feed=rss2&#038;p=428</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Mat Vëlo a Wallis an d&#8217;Evakuatioun</title>
		<link>http://memories.lu/?p=606</link>
		<comments>http://memories.lu/?p=606#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 17 Dec 2014 09:05:33 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Paul Wallers]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[évacuation]]></category>
		<category><![CDATA[années 40]]></category>
		<category><![CDATA[enfance]]></category>
		<category><![CDATA[guerre]]></category>
		<category><![CDATA[Wahl]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://memories.lu/?p=606</guid>
		<description><![CDATA[Kuerz viru Chrëschtdag 1944 ass d’Rundstedt-Offensiv ugaang. Mir si vun Ettelbréck, wou déi éischt Granaten ageschloe waren, mat onse Vëloen an enger Wallis Richtung Méchela geflücht. Do sollte mir bei engem Bauer, dee mäi Papp kannt huet, fir e puer Deeg ënnerdaach kommen. Awer do war schonn alles besat mat Leit aus där Géigend. Mir [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>Kuerz viru Chrëschtdag 1944 ass d’Rundstedt-Offensiv ugaang. Mir si vun Ettelbréck, wou déi éischt Granaten ageschloe waren, mat onse Vëloen an enger Wallis Richtung Méchela geflücht. Do sollte mir bei engem Bauer, dee mäi Papp kannt huet, fir e puer Deeg ënnerdaach kommen. Awer do war schonn alles besat mat Leit aus där Géigend. Mir sinn du weider mat onsem Gepäck op Wahl bei Famill gefuer, déi ons och spontan opgeholl hunn.<span id="more-606"></span></p>
<p>Mir waren do während ongeféier sechs Méint an hunn d’Rundstedt-Offensiv vu ganz no erlieft. Mir hunn oft nuets net geschlof an dem Knuppe vun de Kanounen an den Aschléi vun de Granaten nogelauschtert.<br />
E puer Deeg no Chrëschtdag hu mir op eemol gesinn, wéi e puer Zaldoten iwwert d’Feld op d’Haus zoukomm sinn. Si sinn an den Haff erakomm, hir Gewierer viru sech, prett fir all Moment ze schéissen. Meng Tatta huet ons gewarnt, jo nëmmen net erauszegoen. Mir konnte jo net sécher sinn, ob et wierklech Amerikaner waren. Et ass gesot ginn, datt preisesch Zaldoten d’Uniforme vun doudegen Amerikaner géifen undoen, fir sech ze tarnen. Deen éischten huet e Pak Zigaretten aus der Täsch gezunn an huet an där typescher Art a Weis vun den Amerikaner eng Zigarett mat engem Fanger erausgedikst an an de Mond gestach. Du ware mir sécher, wie mer virun eis haten.</p>
<p>Am Schapp virum Haus war eng Kichen an och Schlofgeleeënheeten an do hunn se sech direkt zu siwen oder aacht Mann aquartéiert. Uewen an der Scheier hunn der och geschlof. Déi vun der Kichen hunn ofwiesselnd d’Iesse bei hir Komeroden un d’Front gefouert. Mir Bouwen haten ons no kuerzer Zäit mat deem engen oder aneren vun den Zaldoten ugefrënnt. Awer bei den Offizéier hu mir ons net däerfte weisen.</p>
<p>Wa mueres ons „Frënn“ fortgefuer sinn, hate mer ëmmer Angscht, datt se owends net méi all géifen erëmkommen. Mir hate jo gesinn, datt d’Baatsche vun hire Camionen owends voller Lächer vun de Kugele waren.</p>
<p><a href="http://memories.lu/wp-content/uploads/8f-US-Panzer-80.jpeg"><img class="alignnone wp-image-597 size-medium" src="http://memories.lu/wp-content/uploads/8f-US-Panzer-80-204x300.jpeg" alt="8)f- US-Panzer 80" width="204" height="300" /></a><br />
Ons Tatta hat amerikanesch Anoraken, déi si geschenkt kritt hat, op ons Mooss ëmgeännert. Et war net schwéier ze roden, datt déi vun Zaldote waren, déi net méi erëmkomm waren, awer d’Kleeder ware rar. An de groussen Täsche konnte mir ons Cadeauen, wéi Knätschgummi, Schokela an Orangë verstauen. Am Schlofzëmmer, dat ech mat mengem Cousin Lucien gedeelt hunn, stong e grousse Schaf fir ons zwee. Do huet et no e puer Méint ausgesi wéi an enger Epicerie. Nieft de Séissegkeete stongen do och Béchse mat Corned Beef, agemaachtent Uebst a Gebeess.</p>
<p>E puer vun „onsen“ Amerikaner haten och hir Spëtznimm: ee vun hinne war de „Baby-Doctor“. Hie war wierklech e richtegen Dokter, awer nëmmen 1,60 m grouss. Deen anere war de „Coffee Smith“, well e gär a vill Kaffi gedronk huet.</p>
<p>Enges Daags, wéi mer an der Wiss hannert dem Haus gespillt hunn, si mir duerch Motorgeräischer opmierksam ginn. Du hu mer gesinn, datt hannert enger Heck zwee kleng preisesch Spähpanzer ugeréckt waren. Mir sinn an den Haff zréckgerannt fir d’Amerikaner ze warnen. Et sinn och direkt zwee Mann kucke gaang. Si waren awer net virsichteg genuch a kuerz drop haten d’Preisen een dervun erschoss.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://memories.lu/?feed=rss2&#038;p=606</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Auch ich war mal ein Flüchtling!</title>
		<link>http://memories.lu/?p=479</link>
		<comments>http://memories.lu/?p=479#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 06 Oct 2014 06:13:29 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[Ketty Lentz-Berkes]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[évacuation]]></category>
		<category><![CDATA[années 40]]></category>
		<category><![CDATA[enfance]]></category>
		<category><![CDATA[Esch/Alzette]]></category>
		<category><![CDATA[guerre]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://memories.lu/?p=479</guid>
		<description><![CDATA[Im Januar 1940 war ich mit meiner Familie von Livange nach Esch/Alzette umgezogen. Mein Vater arbeitete auf der Schmelz und wollte näher an seinem Arbeitsplatz sein. Damals ahnten wir noch nicht, welche folgenschweren Konsequenzen dieser Umzug für uns haben sollte. Die Flucht Den 10. Mai 1940 werde ich nie vergessen. Auf dem Victor Hugo Platz [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>Im Januar 1940 war ich mit meiner Familie von Livange nach Esch/Alzette umgezogen. Mein Vater arbeitete auf der Schmelz und wollte näher an seinem Arbeitsplatz sein. Damals ahnten wir noch nicht, welche folgenschweren Konsequenzen dieser Umzug für uns haben sollte.<span id="more-479"></span></p>
<p><strong>Die Flucht</strong></p>
<p>Den 10. Mai 1940 werde ich nie vergessen.</p>
<p>Auf dem Victor Hugo Platz in Esch standen bereits die Buden, am Sonntag sollte Kirmes sein. Sogar wir Kinder hatten inzwischen verstanden, dass es Krieg geben wird. Wir hatten jüdische Nachbarn und die waren vor einem Monat schon nach Amerika geflüchtet. Vor der Abreise hatte die Frau zu meiner Mutter gesagt: „Bitte, passen Sie auf unsere Wohnung auf.“</p>
<div id="attachment_475" style="width: 231px" class="wp-caption alignnone"><a href="http://memories.lu/wp-content/uploads/Lentz-Kommioun-1940.jpg"><img class="wp-image-475 size-medium" src="http://memories.lu/wp-content/uploads/Lentz-Kommioun-1940-221x300.jpg" alt="1940, kurz vor Einmarsch der deutschen Truppen, feierte ich in Esch meine erste Kommunion" width="221" height="300" /></a><p class="wp-caption-text">1940, kurz vor Einmarsch der deutschen Truppen, feierte ich in Esch meine erste Kommunion</p></div>
<p>Und nun war es so weit. Die Preisen fielen in unser Land ein. Unsere Mutter sagte zu unserem Vater: „Wer weiß, ob wir noch lange Lebensmittel bekommen können, ich gehe schnell noch kaufen, was ich kann.“ Kaum war sie fort, kam unsere Hausmeisterin: „Die Preisen sind auf dem Gaalgebierg, wir müssen sofort nach Frankreich flüchten.“ Mein Bruder, 12 Jahre alt, und ich, 8 Jahre, liefen unserer Mutter hinterher. Diese kam aber schon zurück, da sie die Neuigkeit auch gehört hatte. Sie legte das gekaufte Fleisch noch auf einen Teller, es gab ja keinen Tiefkühler, und dann nichts wie weg.</p>
<p>Auf der Straße Richtung französische Grenze trafen tausende Menschen zusammen, alle gingen wir in dieselbe Richtung, ohne recht zu wissen wohin. Es ging immer nur weiter, bis zum Abend. Mutter schaute manchmal besorgt zu uns Kindern und hoffte, dass wir durchhalten mögen. Trotz der vielen Leute war es ruhig, stumm ging man nebeneinander her. Plötzlich hörten wir von weitem eine Stimme, die Befehle gab: „Geht schneller, damit wir hinter die Maginot-Linie kommen. Dort sind französische Soldaten, die schießen auf den Gaalgebierg. Ihr braucht aber keine Angst zu haben, das geht alles über unsere Köpfe hinweg.“ Vater meinte: „Naja, und wenn die Preisen zurückschießen, dann geben wir ein gutes Ziel ab.“ Es hieß also, sich beeilen.</p>
<p>Manche Soldaten lagen kaum zwei Meter von uns Flüchtenden entfernt. Hinter einer langen Hecke lagen sie verteilt, die Gewehre auf die Hecke gestützt. Ich sah, wie der erste in der Reihe nach vorne schaute und angestrengt sein Ziel suchte.</p>
<p>Wir waren bereits viele Stunden unterwegs. Es war Nacht geworden und wir gingen immer weiter. Als es dämmerte hörten wir wieder denselben Mann: „Jetzt könnt ihr ausruhen.“ Wir waren in der Nähe eines Dorfes. Die Menschen verteilten sich, viele streckten sich auf einer Wiese aus. Wir aber ließen uns nieder, wo wir gerade standen, am Rand der Straße. Als wir ein wenig geruht hatten, meldete sich wieder die Stimme. Es sei ein Flugzeug gesichtet worden. Irgendwo fielen Schüsse und wir mussten weiter.</p>
<p>Als wir das nächste Mal eine Rast machten, sahen wir ein großes Gebäude, einen viereckigen Kasten, in dem Pferde untergebracht gewesen waren. Es lagen viele Pferdedecken herum und die Flüchtlinge bedienten sich. Auch mein Vater nahm zwei davon, sie sollten uns während des Krieges noch gute Dienste leisten zum Verdunkeln der Fenster.</p>
<p>Niemand fragte uns, ob wir Hunger oder Durst hatten. Es musste immer nur weitergehen. Wir kamen an einen Bahnsteig und hörten, dass ein Zug uns mitnehmen sollte. Alle atmeten erleichtert auf. Da sahen wir einen Viehtransporter einlaufen. Mein Vater sagte: „Alle da rein, drückt euch zusammen, damit alle mitkommen. Hee, ihr beiden, steht auf, es ist kein Platz zum Sitzen.“ Wir waren zusammengepfercht wie die Sardinen in einer Dose, aber wir fuhren. Dann verbreitete sich eine gute Nachricht: In Marcigny sei die halbe Stadt am Bahnhof und verteile Getränke. „Oh“, dachte ich, „dann trinke ich eine ganze Flasche Limonade auf einmal.“ Jetzt spürte ich den Durst, den Hunger musste man noch vergessen. Es kam wieder Leben in die Menschenmenge. Der Zug hielt, wir waren in Marcigny. Und wirklich, es waren viele fremde Menschen gekommen, um uns zu helfen.</p>
<p>Danach gingen wir vom Bahnhof zum Marktplatz der Stadt. Die Escher Bevölkerung stand dicht beieinander. Rund um den Platz sahen wir massenweise Lastwagen, die mit einer Nummer gekennzeichnet waren. Wir wurden mit Namen aufgerufen und einem Lastwagen zugeteilt. Doch dann kam die Nachricht durch den Lautsprecher: „Nur Frauen und Kinder, die Männer bleiben hier.“ Es gab einen großen Tumult und einige Frauen weigerten sich, einzusteigen. Auch unsere Mutter sagte zu unserem Vater: „Wenn du nicht mitkommst, dann gehen wir auch nicht.“ Doch unser Vater blieb ruhig: „Kommt, ich helfe euch hinauf, und wenn ihr fahrt, komme ich schon irgendwie mit.“ Und so war es: als der Lastwagen anfuhr, zogen sich vier, fünf Männer hinten hoch. Das gleiche geschah bei den anderen Lastern.</p>
<p><strong>Aufenthalt</strong></p>
<p>Wir kamen in ein Dorf, das Bourg-le-Comte hieß. Hier sollten wir drei Monate bleiben. Nur wenige verließen mit uns das Lastauto, die anderen fuhren weiter. Man begleitete uns zum Haus des Bürgermeisters, der uns herzlich willkommen hieß. In seiner guten Stube servierte man uns ein üppiges Mahl, an dem auch er teilnahm. Es war das erste richtige Essen in zwei Tagen. Dann wurden wir von unseren Gastfamilien abgeholt. Wir kamen, etwas außerhalb des Dorfes, auf den großen Bauernhof der Familie Jolie, die uns mit viel Liebe empfing. Ich erinnere mich noch gut an die Großmutter und auf dem Hof gab es noch einen Knecht und eine Magd. Das Haupthaus war so groß, dass wir unsere eigene Wohnung hatten. Gegenüber befanden sich die Ställe und Schuppen. Der Bauer besaß Wiesen, Felder und einen Wald.</p>
<p>Mein Bruder und ich mussten zur Schule und meine Mutter freute sich, der Bäuerin zur Hand zu gehen. Ich ging gerne zur Schule. Zwar konnte ich noch kein Französisch und die Kinder mussten oft lachen, aber wir spielten in der Pause zusammen. Ich mochte Frau Jolie sehr, sie gab uns jeden Morgen zum Schulbrot ein Stück Schokolade dazu. Meine Lieblingsbeschäftigung auf dem Hof war Zuschauen. Ich sah der Großmutter zu, wie sie jeden Tag am Butterfass stand. Es gab immer frische Butter. Stundenlang stand ich da, denn so etwas kannte ich von zuhause nicht.</p>
<p>Mein Vater musste zur Arbeit auf eine Hütte in Roanne. Wenn er dann zurück war und gut gegessen hatte, freute er sich, mit dem Bauer in den Wald zu gehen. Einmal sagte er: „Diese Franzosen! Es geht immer eine Flasche Rotwein mit. Hier wird nicht nur hart gearbeitet, gemütlich arbeiten ist angesagt.“</p>
<p>Es wäre, wenn es so weiter gegangen wäre, zu schön gewesen. Dann kam aber der Befehl für einen neuen Aufenthalt. Das Dorf hieß Ouches. Einsam stand hier bei einer Wiese eine Baracke: nur ein Zimmer mit einem Bett, und die Baracke war schon mit 6 Personen belegt. Diese Familie hatte ein Kleinkind, das noch im Kinderwagen schlief. Die Matratze wurde vom Bett genommen, darauf schliefen nun die Männer auf dem Boden. Im Bett ohne Matratze schliefen die Frauen und ich. Wir Kinder durften nicht ins Dorf gehen, denn dort hasste man uns. „Sales boches“ also „dreckeg Preisen“ beschimpfte man uns. Der Vater musste das Brot kaufen, denn meine Mutter ignorierten sie.</p>
<p>Inzwischen war das Dorf von den deutschen Truppen, ohne Blutvergießen, besetzt worden.</p>
<p>Vor der Tür unserer Baracke stand ein großer, sehr alter, morscher Baum. Eines Nachts gab es ein furchtbares Gewitter, so etwas hatten wir noch nicht erlebt und wir hatten alle große Angst. Es wurde in die Wolken geschossen, damit diese auseinandergehen sollten. Es war eine schreckliche Nacht. Am nächsten Morgen sahen wir mit Schrecken, dass der Blitz den Baum getroffen hatte und dieser umgefallen war. Das Ungetüm lag direkt an der Mauer des Hauses, wäre es nur einen Meter weiter gefallen, wären wir alle tot gewesen. „Jetzt reicht’s“, sagte mein Vater, „wir gehen zurück nach Bourg-le-Comte“.</p>
<p>Sofort gingen wir los, müde, aber froh. Die Familie Jolie war glücklich, uns zu sehen. Wir blieben bei ihnen bis, nach drei Monaten in der Ferne, die Nachricht kam, dass wir nach Hause nach Luxemburg gehen konnten. Es war Zeit, Abschied zu nehmen, zwischen Menschen, die sich lieb gewonnen hatten. Wir taten es mit einem lachenden und einem weinenden Auge. Unsere Gastgeber waren nur traurig und weinten. Aber schwer fiel der Abschied uns allen.</p>
<p><strong>Die Heimkehr</strong></p>
<p>Die Heimkehr nach Luxemburg erfolgte mit der Eisenbahn. Es war eine lange Fahrt, bei der wir oft den Tod vor Augen hatten. Denn sämtliche Brücken waren gesprengt worden und Arbeiter waren dabei, das Allernötigste zu tun, damit die Züge passieren konnten. Doch es war mit unserem Leben gespielt. Sobald der Zug langsam wurde, wussten wir, dass es wieder eine Brücke zu überqueren galt. Zu Fuß wäre es schneller gegangen. Ich war damals als Kind schon sehr neugierig und musste unbedingt wissen, wie diese Brücke aussah. Ich drückte meine Augen ans Fenster, doch was ich sah gab mir eine Gänsehaut. Unter uns war gar nichts, es war als würden wir durch die Luft fahren! Nur ein großes Loch, so breit wie die Brücke, nicht ein Zentimeter Boden war unter den Schienen. Unten im Tal hatten die Arbeiter jeden Meter einen Stützbalken aufgestellt und diese mussten nun standhalten, denn über die Stützbalken waren die Eisenbahnschienen gelegt. Zwischen den Schienen war nichts, darauf aber lastete das schwere Gewicht des Zuges. Ich sah unten im Tal die Arbeiter stehen, sie schauten hoch und dachten sicherlich: „Hält es, oder hält es nicht?“ Wer hatte mehr Angst, sie unten oder wir oben? Die Menschen im Zug unterhielten sich, doch wenn eine Brücke nahte, dann wurde es still.</p>
<p>Doch auch diese schlimme Fahrt nahm ein Ende. Wir kamen in Esch/Alzette an. Die Männer, die in Marcigny zurückgeblieben waren, waren schon früher zuhause.</p>
<p>Bei uns in der Wohnung hatten die Maden Kirmes gehabt mit dem Fleisch, das meine Mutter am Tag der Flucht auf dem Teller gelassen hatte. Fremde hatten ein Kaffeekränzchen gehalten. Aber in der Wohnung unserer jüdischen Nachbarn sah es schrecklich aus. Alles was nicht zu gebrauchen war, lag zerstreut auf dem Boden, der Rest war gestohlen worden.</p>
<p>Nun ging das Leben weiter, allerdings hatte der Krieg erst seinen Anfang.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://memories.lu/?feed=rss2&#038;p=479</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>
