Fir den éischte Schouldag gouf et en neit Schiertech, dat d’Mamm meeschtens selwer gebitzt hat. Et waren där Schiertecher mat Falen aus karéiertem Stoft. Meeschtens gouf och nach eng Täsch op déi iewes Säit gebitzt, well da konnt een dat gutt Stéck freides a samschdes nach iewentzech undoe fir an d’Schoul, wann et op der riichter Säit knaschteg war.

No der Schoul hu mer ëmmer misse méi en aalt Schiertech undoen, wa mir eis kleng Flichten an der Famill ze erleedegen haten: Eeër ophiewen, Holz aus dem Schapp an d’Haus erandroen, d’Kéi siche goen …

Och deemools ware mir Meedercher houfreg an hate gär schéi Kleeder. Mir hunn äis also op den éischte Schouldag gefreet, wa mir mat eisem neie Schiertech konnten untrieden.

Ech erënnere mech nach ganz gutt, wéi meng Nopesch, d’Betty, mir voller Houfert säin neit Schiertech gewisen huet. Den Dag virum Schoulufank hu mir zu hirer Stufffënster erageluust, fir dat neit „Prachtstéck“ ze bewonneren. Et hung op engem Stull an hirer beschter Stuff, schéi gestreckt, eng Fal wéi déi aner. D’Betty huet sech wierklech gebretzt, well et war net seng Mamm, déi d’Schiertech gebitzt hat, mä eng Tatta hat him et fäerdeg am Geschäft kaaft. Dat war schon eppes ganz „Extraes“!

Wéi ech am zweete Schouljoer war, hat ech eng Kéier Pech. Mir hunn nämlech enges Daags geléiert mat Tënt schreiwen. An all Bänk war e klengt Tëntefaass, wou mir d’Fieder konnten dranzappen. Well ech awer ëmmer zimlech wibbeleg war, hunn ech un deem Fässche gekniwwelt, a, schwupp, ass d’Tënt iwwert d’Bänk erof op mäi Schouss gelaf, a mäi schéint neit Schiertech war voller Tënt! Leider ass d’Tënt an der Wäsch net ausgaangen, an esou war dat schéint neit karéiert Stéck net méi ze gebrauchen. Natierlech war d’Mamm net frou iwwert dësen Akzident: si huet elo erëm missen extra op Ettelbréck fueren, fir neit Stoft ze kafen, hat onnéideg Ausgaben an och nach d’Aarbecht vum Bitzen. D’Stoft vum Réck vum futtisse Schiertech, wou keng Tënt dru war, gouf awer nach gebraucht, fir dem Papp Nuesschnappecher ze maachen, well schliisslech war dat Stoft jo nach wéi nei. Well an de fofzeger Joren gouf net esou séier eppes ewech gehäit!

Och d’Schiertecher si mat der Moud gaangen: déi gefaalten sinn ëmmer méi verschwonnen. D’Fraen aus dem Duerf hu sech d’Schnittmusteren ausgeléint, an op eemol hate mir Meedercher bal all Schiertecher mat Wollangen iwwert der Schëller, an d’Karostoft gouf duerch Blummemusteren ersat. Mäin éischt Wollangeschiertech war aus Stoft mat Kiischten drop, gebitzt. Ech ka mech nach gutt dorun erënneren. D’Geedy am Haus huet awer alt gemengt, laang Äerm wäre besser gewiescht, well da géifen d’Äerm vun de Pulloveren net esou séier knaschteg.

Eng lescht Anekdot ronderëm meng Schiertecher war 1959, wéi ech an d’Pensionnat gaange sinn. Deemools ass d’Tatta Anna, déi Néiesch war, komm, fir menger Mamm ze hëllefen, mäin Pensionnatstrousseau an d’Rei ze setzen. D’Tatta huet mir och en neit Schiertech gebitzt, ee geblummelecht, extra fir den Haushaltscours. Et waren awer net genuch Knäpp am Haus, an dunn ass de Monni Joss mam Auto op Housen gefuer, fir Knäpp ze kafen. Hien huet och eng Fatz Stoft matgeholl, fir déi derzou passend Knäpp erauszesichen. De Monni Joss war ëmmer zu Spiichten opgeluecht, a wéi hien zréckkoum, hat hien e gréngen, e gielen, e bloen, e rouden, e mofen an e wäisse Knapp an enger Tiitchen. D’Tatta huet sech gréng a giel geiergert, awer de Monni war ganz zefridden mat sengem Akaf, well elo hätt ech dach wierklech e „Picasso-Schiertech“, an esou eent hätt bestëmmt soss keent, war seng Ausso. Zu gudder Lescht huet d’Tatta déi verschidde faarweg Knäpp dunn ugebitzt.

Vum Gemengerot vu Géisdref gouf ech 1950 eestëmmeg als Léierin an d’Primärschoul vu Boukels ernannt.

Mat menger Klass 1950 zu Boukels. Et sinn nëmme 5 vun den 12 Kanner op der Foto well grad d’Waasserpouken an der Schoul waren. D’Schoul war dat fréiert Kaplounshaus.

Sou kleng a bescheiden, wéi meng Duerfschoul woar, sou einfach a bescheide woar och mäi Liewen, als Escher Meedchen, hei uewen an engem vun deene klengsten Dierfer aus dem Land.

Meng Dingschtwunneng woar nach an deem Zoustand, wéi si no der Rundstedt-Offensive ausgesinn huet, si ass erischt spéider bewunnbar gemat ginn. Ech woar also fir d’éischt an enger Baurefamill ënnerbruecht. Ech hat et gutt geroden. Ech woar bei feinen a frëndleche Leit, a schonns no kuerzer Zäit hunn ech zum „Haus“ gehéiert. Ech gouf der ganzer Famill virgefouert an och op all Fester an der Famill agelueden. A wier ech emol net mat op d’Kiermes, de Kanddaf oder d’Kommioun gaangen, ech hätt eng faméis Bloder an der Famill gemat.

Well meng Kummer am Wanter zimlech kal woar – Heizung haten d’Leit deemools nach keng – hunn ech meng Schoulaarbecht, wann net an der Schoul, an der wiertesser Stuff am Haus erleedegt. Dës Stuff hunn ech awer nomëttes mam Pätter aus dem Haus gedeelt. De Pätter huet an der Fotell bei der Fënster getompt an ech hunn um ronnen Dësch verbessert, virbereet oder gemoolt. Munchmol huet de Pätter gemengt, ech sollt dach net esou vill a laang schreiwen an huet mer e puer Schnoken aus aler Zäit verzielt.

Deemools hat nach net all Haus en Telefon, a wann, dann ass all Verbindung an der „Cabine Publique“ weidergeleet ginn. D’Cabine woar a mengem Kaschthaus. Wann d’Fra vum Haus d’Gissercher an d’Schwäi gefiddert huet an ech an der Stuff woar, hunn ech alt déi Verbindunge ginn.

Meng éischt grouss Uschafung woar e Vëlo, dofir hunn ech zwee Méint Gehalt geaffert. Doriwwer laachen äis jong Leit vun haut, well si kafe sech an där Plaz e flotten Auto. E Vëlo woar an där Zäit eng Mussesaach. Busverbindunge fir aus dem Duerf op d’Giewelsmillen gouf et nëmme samschdesowes, sonndes a méindesmuerges. All aner Deeg woar een op de Vëlo ugewisen, wann een net wollt dee laange Wee bis op d’Gare zu Fouss trëppelen, well en Auto oder soss e Gefier ass engem ënnerwee ni begéint. Ganz rar ass emol de Veterinaire mat senger aler Opel oder den Toodler Paschtouer mat senger Anglia laanscht gefuer. Keen eenzegen am Duerf hat zu där Zäit e Motor, en Auto oder en Trakter. Dës Gefierer koumen een, zwee Joer méi spéit.

A mengem Kaschthaus hunn ech och nach erlieft, wéi d’Madame Tibesar gerompt a Botter gemat huet. Angelduerf hat nach keng Molkerei, d’Laduno huet erischt e puer Joer méi spéit funktionnéiert. Ech denken nach haut gären un déi gutt Schmiere vu frëschem Brout mat frësch geromptem Botter zeréck, dat woar vläicht e Genoss! Et koum alt emol vir, datt Drock am Haus woar, dann hunn ech dee frësche Botter an d’Epicerie gefouert an hu vum Erléis aner Liewensmëttel fir an de Stot matbruecht.

Ech woar net nëmme Léierin am Duerf, ech krut no an no nach esou kleng Chargen. Eemol am Joer koum de Gemengebuet mam Formulaire fir d’Ländererhebung. Ech hat dann eng Woch Zäit fir bei all Bauer ze passéieren an dës Ziedelen auszefëllen. Dorun hunn ech dat éischt Joer béis geknat! Als Escher Meedche woar ech net gewinnt a friem Haiser ze goen an dann och nach oft mat de Leit Kaffi ze drénken.

Hat ech dat dann iwwerstanen, da koum d’Collecte fir d’Rout Kräiz. Dat gung da schonns besser. A spéidere Jore woar dat „Pilgeren“ vun Haus zu Haus eng léif Gewunnecht ginn.

Eppes wat een als Léierin um Duerf jo nëmmen net duerft vergiessen, woar sech beim Paschtouer virzestellen. Dee Besuch am Poarhaus zu Géisdref hat et dunn alt erëm a sech. Um Heemwee fir op Boukels hunn ech mer iwwerluecht, wéi ech der neier Charge gerecht géif, eng Grupp Jong Meedercher (L.J.M.) ze leeden. Als fréier Guide-Cheftaine misst ech dat schonns iwwer d’Ronne bréngen, di Meedercher woare bal a mengem Alter.

Nieft engem klenge spirituelle Programm gouf et vrun allem Praktesches. Duerch de Krich woar hei villes zerstéiert, verbrannt oder verschleeft ginn. Well jong Meedercher zu allen Zäiten houfreg sinn, louch et op der Hand fir ze bitzen, ze strécken an ze heekelen. De Stoff, de Kotteng an d’Woll woare bëlleg am Vergläich mat der Konfektioun, an d’Geld an äisen Dierfer woar nach ganz knapp. E Moudejournal woar am Haushaltsbudget net virgesinn, duerfir hunn ech mäin Burda-Journal an d’Femmes d’Aujourd’hui an d’Versammlunge matbruecht. Mir hu Modellen erausgeschnidden, Stréckmusteren entziffert, Ales nei opgepäppelt an zesummen Neies fabrizéiert. Dat woar eng gelleg Freed an eng kreativ Zäit, well Zäit hate mer déi Wanterméint vëlleg, et gouf jo nach keng Televisioun.

Fir e bëssche méi Liewen an di Wanterméint ze bréngen, an och emol eng kleng Veräinskees ze schafen, hu mer Theater gespillt. Dat woar vläicht lëschteg an do koum munch verstopptent Talent op d’Tapéit.

Dingscht an der Kierch woar deemools och nach eng Saach vun der Joffer. Boukels hat kee Kierchechouer. Mat engem Meedchen aus dem Duerf, dem Christine, hu mer fir de Gesang an der Mass gesuergt. Dat woar net ëmmer einfach, et goung och alt emol derniewent, besonnesch beim Alleluja an der Oktavmass oder beim „dies irae“ an der Doudemass, mä mer hunn ni opginn.

Wat mer am Ufank vill Häerzklappe verursaacht huet, woar de Gebrauch, dass bei all Kanddaf, Kommioun oder Begriefnes de Schoulmeeschter an d’Léierin op d’Iessen oder de Kaffi geruff goufen. All dës Gebräicher si mat der Zäit verschwonnen.

Wéi ech a meng Dingschtwunneng geplënnert sinn, woar dëst déi Plaz, wou munchereen ëm Rot froe koum, di eng mat engem Stréckjournal, di aner mat der franséischer Gebrauchsanweisung vun enger Maschinn oder mat engem Rezept. Sou koum eng Kéier meng Nopesch mat engem Medikament, wat hir Schwéiesch partout net wollt anhuelen. Et woar schonns komesch, awer guer net fir ze laachen. Di aarm Krank sollt eppes schlécken, wat als Ovule geduecht woar a wat si hir am Téi opgeléist ze drénke ginn hat.

Stress an Hektik woaren net op menger Dagesuerdnung. Et woar eng roueg Zäit. Mäi Liewen woar einfach, mä Kreativitéit an Iddie goufe gefrot.

Dobäi hunn se sech iewer net vergruede gelooss, mä versicht, dem Liewen och déi schéi Säiten ofzegewannen. A wa gefeiert gouf, waren se um Dill. Et gouf der esouguer, déi ëmmer derbäi waren, wann eng Kaz geschleeft gouf. An doraus ass dann alt emol déi eng oder aner Hänk entstanen.

Hunn da Stëmmen sech gerouert, déi vu „versoffener Band“ gestéchelt hunn, huet de Gréiwe Feeschen, deen sech längst als leidenschaftleche Musiker am Duerf profiléiert hat, sech als Porte-Parole opgespillt, verschmiizt mat den A gezwinkert a spëttesch gesot: „All Mënsch schwätzt vun isem Soff, iewer kee vun isem Duuscht!“

An domat hat et sech. Keen huet méi gepippst an iwwer déi „versoffe Geschicht“ war erëm geschwë Gras gewues.

Den Duerfcharakter huet sech och besonnesch krass am Verhale vun den erwuessene Jongbauere gewisen. Si hunn no verierfte Prinzipie gehandelt a si sinn hire riichte Wee gaangen, ouni no lénks an no riets ze kucken, wann et gegollen huet, hir eege Rechter ze verdeedegen an déi materiell a moralesch Wäerter vun hirer Famill ze schützen.

Déi Astellung huet sech schonn an der Tatsaach gewisen, dass d’Hausdiere vun de Bauerenhäff ni gespaart waren, och net nuets. Mä et war duerfir sécherlech net méi einfach an esou e Gebai anzebriechen, wéi wann alles fest verrigelt gewiescht wier. Well hannert dem Bett hat de Jongbauer säi Juegdgewier stoen, an et muss een dervun ausgoen, dass et och geluede war. Et wier op jidde Fall kengem ongebiedene Gaascht unzerode gewiescht, nuets an esou engem Schlofzëmmer opzedauchen. A wierklech vun engem Abroch huet een déi Zäit ni eppes héieren.

Dee riichten stolze Charakterzug haten déi deemoleg Bauerejonge vun hire Virfahren iwwerholl. Well schonn zwou bis dräi Generatioune virdrun hunn d’Bauere mat Läif a mat Séil un hirer Scholl gehaangen an hiert erierfte Land, als Basis vun hirer Existenz, méi wäertvoll gehalen, wéi déi interessantst materiell Verlockungen. Si hu stur op hire Grond a Buedem gesat.

Nëmmen esou ass et ze verstoen, dass an der Mëtt vum virege Jorhonnert déi deemoleg Grondbesëtzer der Eisebunnslobby, déi d’Streck Lëtzebuerg-Tréier baue sollt, hiert Land net ofgetrueden hunn, fir dass déi néideg Infrastruktur fir de Bau vun enger Gare mat allem Drum und Dran hätt kënne geschafe ginn.

Och zu Menster gouf d’Eisebunnsgesellschaft ofgewisen. An esou blouf soss näischt iwwreg, wéi d’Gare op Rued/Syr ze bauen, dat deemols bei wäitem déi klengst Uertschaft an der Géigend war, iewer nom Bau vun der Gare wéi eng Kochel aus dem Buedem geschoss as.

En etlech typesch Individualisten hunn sech zu Ouljen, grad wéi och an aneren Uertschaften, an der Duerfgemeinschaft profiléiert a sinn duerch dës oder déi Partikularitéit opgefall.

De Millerjoss

Do war z.B. de Millerjoss, dee vu Liewesfreed iwwergeschaimt ass an doduerch dacks seng Matbierger mat  virugerass, se iewer och duerch seng extra Possen ameséiert huet.

Hie war e Mënschefrënd par excellence an op der Mille stung d’viischt Dier weidenhaffen op an all Mënsch war wëllkommen. De Millejoss an och seng Fra waren iwweraus mëtschgieweg, a méi wéi eemol gouf do eng gehalen an de Schnorri ass räichlech gefloss.

Den Zierden Albert

Ganz jonk schonn hat den Zierden Albert seng Jalongen am Duerf gesat an hien ass vun ugangs der 30er Joeren net méi aus dem Duerfliewen ewechzedenken. Well hien eng extra Begabung an eng aussergewéinlech Freed fir dat Musikalescht hat, huet hien de Posten als Dirigent vum Ouljer Gesangveräin iwwerholl.

Desweideren huet den Albert, als Chef vun engem Bauerenhaff eng wichteg Roll am Genosseschaftswiese vum Duerf gespillt, wou hien ëmmer eng dreiwent Kraaft war. Hien huet och eng Agentur vun der Raiffeisekeess opgemaach an zwar an engem Raum vu séngem Bauerenhaff, wou e vill Leit a finanzielle Froen eng wäertvoll Hëllef war.

Ech hat mech, mat en etlech vun menge Klassekomeroden, am 4. Schouljoer och bei den Albert an de Gesank gemellt. Mir haten iewer vum Sangen nach net vill Ahnung. Duerfir huet den Albert eis alt heiansdo eleng an de Veräinsbau geruff, fir extra mat eis ze prouwen.

Hie wollt och aus deeër duerchdriwwener Band, wéi mir Kärelen dacks am Duerf betitelt goufen, akzeptabel Sänger maachen. Mä dat war net einfach! Well mir haten eis Gedanke meeschtens méi bei de Spiichten, wéi beim Albert sengen Nouten. An dacks hu mer gekickelt an heemlech matenee gepëschpert.

Du ass op eemol dem Albert de Kolli geplatzt an hien huet gejaut: „Haalt de Bak a sangt!“

Soubal den Albert seng Opfuerderung eraus hat, hunn déi mutwëlleg Sänger sech bekuckt a sinn dunn erausgeplatzt mat Laachen. Och den Albert gouf vun deeër allgemenger Laazechkeet ugestach an hien huet haart matgelaacht, well seng widderspréchlech Ausso him och op eemol droleg virkoum.

D’Situatioun war gerett a mat neiem Äifer si mir erëm un d‘Aarbecht gaangen.

De Kiercheschwäizer

Ee Mann, deem een ni zougetraut hätt, dass en sech eng Kéier am Duerf kënnt profiléieren, war de Wilgés Joss. Hie war e rouege Mann, deen senger Aarbecht nogoung an an der Ëffentlechkeet ni opgefall war, bis et dem Paschtouer Zeimes gelonge war, hien ze motivéieren, de Posten als Kiercheschwäizer unzehuelen.

Den Här Zeimes war en energëschen an dynamësche Paschtouer, deen iwwerzeegt war, dass e pronkhaften Zeremoniell an der Kierch seng Wierkung op seng Parkanner net géif verfeelen. An den Erfolleg, deen d’Aféierung vum Schwäizer-Posten bruecht huet, war evident, souwuel fir d’Kierchebesucher wéi fir den neien Amtsträger selwer.

Fir d’éischt emol gouf d’Disziplin an der Kierch besser. Et war kaum nach een esou kéng, virun der Kierch stoen ze bleiwen, wann d’Klacke fir d’Sonndesmass ofgelaut haten. Och déi sougenannte Stéiplazen hannen an der Kierch sinn eidel bliwwen, sou laang genuch Sëtzplazen an de Bänke waren. An d’Drückeberger, déi ëmmer an der däischterer Ducksallstrap an der Massenzäit beienee stungen an sech déi neiste Witzen erzielt hunn, waren ewéi vum Erdbuedem verschwonnen.

Mir Kanner souzen an eise Bänken op de Knéie wéi kleng Helleger an hu mat groussem Respekt op déi stattlech Gestalt vum Schwäizer gekuckt, wann deen a vollem Ornat a mat sengem gëllene Staf an der Hand, würdevoll duerch de mëttelste Kierchegank getrëppelt ass a säi strenge Bléck iwwer hir Käpp ewech schwiewe gelooss huet.

Neen, dat do war fir d’Bouwen nët méi de Wilgés Jhoss, neen dat do war eng kiirchlech Autoritéit! Déi ganz Erscheinung huet d’Bouwe vill ze vill un de Bëschof vu Lëtzebuerg an un de Kleesjen erënnert, fir dass se de Kiircheschwäizer nët hätten eescht sollen huelen.

A ganz sécher war de Schwäizer selwer vun senger Wichtegkeet iwwerzeegt, wat sech natierlech an sengem „zivile Liewen“ gënschteg op seng Perséinlechkeetsentwécklung ausgewierkt huet.