Fir den éischte Schouldag gouf et en neit Schiertech, dat d’Mamm meeschtens selwer gebitzt hat. Et waren där Schiertecher mat Falen aus karéiertem Stoft. Meeschtens gouf och nach eng Täsch op déi iewes Säit gebitzt, well da konnt een dat gutt Stéck freides a samschdes nach iewentzech undoe fir an d’Schoul, wann et op der riichter Säit knaschteg war.

No der Schoul hu mer ëmmer misse méi en aalt Schiertech undoen, wa mir eis kleng Flichten an der Famill ze erleedegen haten: Eeër ophiewen, Holz aus dem Schapp an d’Haus erandroen, d’Kéi siche goen …

Och deemools ware mir Meedercher houfreg an hate gär schéi Kleeder. Mir hunn äis also op den éischte Schouldag gefreet, wa mir mat eisem neie Schiertech konnten untrieden.

Ech erënnere mech nach ganz gutt, wéi meng Nopesch, d’Betty, mir voller Houfert säin neit Schiertech gewisen huet. Den Dag virum Schoulufank hu mir zu hirer Stufffënster erageluust, fir dat neit „Prachtstéck“ ze bewonneren. Et hung op engem Stull an hirer beschter Stuff, schéi gestreckt, eng Fal wéi déi aner. D’Betty huet sech wierklech gebretzt, well et war net seng Mamm, déi d’Schiertech gebitzt hat, mä eng Tatta hat him et fäerdeg am Geschäft kaaft. Dat war schon eppes ganz „Extraes“!

Wéi ech am zweete Schouljoer war, hat ech eng Kéier Pech. Mir hunn nämlech enges Daags geléiert mat Tënt schreiwen. An all Bänk war e klengt Tëntefaass, wou mir d’Fieder konnten dranzappen. Well ech awer ëmmer zimlech wibbeleg war, hunn ech un deem Fässche gekniwwelt, a, schwupp, ass d’Tënt iwwert d’Bänk erof op mäi Schouss gelaf, a mäi schéint neit Schiertech war voller Tënt! Leider ass d’Tënt an der Wäsch net ausgaangen, an esou war dat schéint neit karéiert Stéck net méi ze gebrauchen. Natierlech war d’Mamm net frou iwwert dësen Akzident: si huet elo erëm missen extra op Ettelbréck fueren, fir neit Stoft ze kafen, hat onnéideg Ausgaben an och nach d’Aarbecht vum Bitzen. D’Stoft vum Réck vum futtisse Schiertech, wou keng Tënt dru war, gouf awer nach gebraucht, fir dem Papp Nuesschnappecher ze maachen, well schliisslech war dat Stoft jo nach wéi nei. Well an de fofzeger Joren gouf net esou séier eppes ewech gehäit!

Och d’Schiertecher si mat der Moud gaangen: déi gefaalten sinn ëmmer méi verschwonnen. D’Fraen aus dem Duerf hu sech d’Schnittmusteren ausgeléint, an op eemol hate mir Meedercher bal all Schiertecher mat Wollangen iwwert der Schëller, an d’Karostoft gouf duerch Blummemusteren ersat. Mäin éischt Wollangeschiertech war aus Stoft mat Kiischten drop, gebitzt. Ech ka mech nach gutt dorun erënneren. D’Geedy am Haus huet awer alt gemengt, laang Äerm wäre besser gewiescht, well da géifen d’Äerm vun de Pulloveren net esou séier knaschteg.

Eng lescht Anekdot ronderëm meng Schiertecher war 1959, wéi ech an d’Pensionnat gaange sinn. Deemools ass d’Tatta Anna, déi Néiesch war, komm, fir menger Mamm ze hëllefen, mäin Pensionnatstrousseau an d’Rei ze setzen. D’Tatta huet mir och en neit Schiertech gebitzt, ee geblummelecht, extra fir den Haushaltscours. Et waren awer net genuch Knäpp am Haus, an dunn ass de Monni Joss mam Auto op Housen gefuer, fir Knäpp ze kafen. Hien huet och eng Fatz Stoft matgeholl, fir déi derzou passend Knäpp erauszesichen. De Monni Joss war ëmmer zu Spiichten opgeluecht, a wéi hien zréckkoum, hat hien e gréngen, e gielen, e bloen, e rouden, e mofen an e wäisse Knapp an enger Tiitchen. D’Tatta huet sech gréng a giel geiergert, awer de Monni war ganz zefridden mat sengem Akaf, well elo hätt ech dach wierklech e „Picasso-Schiertech“, an esou eent hätt bestëmmt soss keent, war seng Ausso. Zu gudder Lescht huet d’Tatta déi verschidde faarweg Knäpp dunn ugebitzt.

Op der 7ème waren 3 Klassen, A, B an C, zu je 26 Schülerinnen. U sech war dat eng kleng Klass, well am Kolléisch war mäi spéidere Mann nach zu 60 Schüler an enger Klass op 7ème. Op der 5ème ware mir nëmmen nach zu zwou Klassen. Wann een am Passageexamen no der 5ème eng Moyenne vun 2 hat, konnt een op 4ème op d‘Sektioun latine goen. Et gouf och eng Sektioun moderne an eng Sektioun professionnelle (hautzudags Economie), wou een no der 3ème en Diplom kritt huet.

8 Stonnen d’Woch Latäin waren oft batter. Op 3ème gouf schonn den Cäsar „De Bello Gallico“ iwwersat. Op 2ème stung Titus Livius an Horaz um Programm. Wéint dem „scandéieren“ hu mir do latengesch Verse missen auswenneg léieren. Zum Trouscht hunn ech festgestallt, dass d’Latäin mir fir déi franséisch Sprooch a spéider och fir déi italienesch Sprooch eng Hëllef war.

Op der Première ware mir nach zu 16, d’Sektioune latine a moderne zesummen an enger Klass. Ënner eis waren zwou Jüdinnen. Esou oft muss ech nach un deenen hiert Schicksal denken. Mam Charlotte Hertz, dat zu Hollerech gewunnt huet, sinn ech oft vun der Gare zu Fouss an de Lycée gaangen. Nëmme wann et gereent huet, hu mir den Tram geholl. D’Charlotte hat mech och eemol an hir Synagogue matgeholl. Et war déi Synagogue, déi spéider während der Besatzung am Krich gesprengt gouf. Mat sengen Elteren a sengem klenge Brudder, deen deemools 9 Joer hat, konnte si no Montélimar flüchten. Leider waren si am Frankräich och net méi sécher. Si koumen an d’Kazett a goufen zu Auschwitz vergaast. Dat hat eise Reliounsprofesser Pierre Elcheroth erausfonnt.

D’Marion Jacks war 1933 mat sengen Eltere vu Stettin no Lëtzebuerg komm. „Weh dem, der keine Heimat hat“, huet et deemools gesot. Schnell huet et sech ugepasst an huet séier ouni Accent lëtzebuergesch geschwat. D’Marion a seng Elteren, eist Land war schonns längst vun den Däitsche besat, haten déi Chance nach mam leschte Schëff, dat no New York gefuer ass, an Amerika ze kommen. Einfach war dat fir si net, well no laangem, laangem Waarden huet de Kapitän endlech d’Erlaabnis kritt, fir an den Hafe vun New York ze fueren. Speziell seng Mamm war deemools verzweifelt, ewéi et eis nom Krich bei engem Konveniat zu Bréissel erzielt huet. Säi spéidere Mann war hinnen deemools um Schëff eng grouss Hëllef. An Owescoursen huet d’Marion an Amerika Psychologie studéiert. Ier et an Amerika gaangen ass, hat et eis invitéiert an huet jidderengem e Buch aus senger Bibliothéik geschenkt. D’Josette, wat deemools scho bestuet war, krut hir Bitzmaschinn, wat am Fong fir déi Zäiten illegal war. Ech gesinn nach dem Marion säi Papp, dee fréier méi korpulent war. Hie war nach ewéi e Stréch a sot: „Sehen Sie, was sie aus uns gemacht haben.“

Net nëmmen op Konveniaten, mee och e puermol d’Joer si mir regelméisseg op Kaffiskränzercher zesumme komm. Vun deene 16 op der Première liewe mir nach zu 3. D’Triny am Konviktsgaart. D’Gilberte an der Fondatioun Pescatore an ech zu Diddeleng a menger Heemechtsstad. Gären huelen ech un den Aktivitéite beim RBS an am Club Senior zu Diddeleng deel a freeë mech, mat 10 Enkelkanner a 14 Urenkelkanner muench schéi Stonnen ze verbréngen.

1937 war ech bei der Schwëster Paula zu Déifferdeng an der Spillschoul. 40 Joer duerno sinn ech hir erëm begéint wéi si hir 95 Joer gefeiert huet. Ech war bestuet an hat mäi Meedchen un der Hand. Trotz mengem Baart huet si mech direkt erkannt a geruff : „Hei, dee klenge Johny !“

Vum Gemengerot vu Géisdref gouf ech 1950 eestëmmeg als Léierin an d’Primärschoul vu Boukels ernannt.

Mat menger Klass 1950 zu Boukels. Et sinn nëmme 5 vun den 12 Kanner op der Foto well grad d’Waasserpouken an der Schoul waren. D’Schoul war dat fréiert Kaplounshaus.

Sou kleng a bescheiden, wéi meng Duerfschoul woar, sou einfach a bescheide woar och mäi Liewen, als Escher Meedchen, hei uewen an engem vun deene klengsten Dierfer aus dem Land.

Meng Dingschtwunneng woar nach an deem Zoustand, wéi si no der Rundstedt-Offensive ausgesinn huet, si ass erischt spéider bewunnbar gemat ginn. Ech woar also fir d’éischt an enger Baurefamill ënnerbruecht. Ech hat et gutt geroden. Ech woar bei feinen a frëndleche Leit, a schonns no kuerzer Zäit hunn ech zum „Haus“ gehéiert. Ech gouf der ganzer Famill virgefouert an och op all Fester an der Famill agelueden. A wier ech emol net mat op d’Kiermes, de Kanddaf oder d’Kommioun gaangen, ech hätt eng faméis Bloder an der Famill gemat.

Well meng Kummer am Wanter zimlech kal woar – Heizung haten d’Leit deemools nach keng – hunn ech meng Schoulaarbecht, wann net an der Schoul, an der wiertesser Stuff am Haus erleedegt. Dës Stuff hunn ech awer nomëttes mam Pätter aus dem Haus gedeelt. De Pätter huet an der Fotell bei der Fënster getompt an ech hunn um ronnen Dësch verbessert, virbereet oder gemoolt. Munchmol huet de Pätter gemengt, ech sollt dach net esou vill a laang schreiwen an huet mer e puer Schnoken aus aler Zäit verzielt.

Deemools hat nach net all Haus en Telefon, a wann, dann ass all Verbindung an der „Cabine Publique“ weidergeleet ginn. D’Cabine woar a mengem Kaschthaus. Wann d’Fra vum Haus d’Gissercher an d’Schwäi gefiddert huet an ech an der Stuff woar, hunn ech alt déi Verbindunge ginn.

Meng éischt grouss Uschafung woar e Vëlo, dofir hunn ech zwee Méint Gehalt geaffert. Doriwwer laachen äis jong Leit vun haut, well si kafe sech an där Plaz e flotten Auto. E Vëlo woar an där Zäit eng Mussesaach. Busverbindunge fir aus dem Duerf op d’Giewelsmillen gouf et nëmme samschdesowes, sonndes a méindesmuerges. All aner Deeg woar een op de Vëlo ugewisen, wann een net wollt dee laange Wee bis op d’Gare zu Fouss trëppelen, well en Auto oder soss e Gefier ass engem ënnerwee ni begéint. Ganz rar ass emol de Veterinaire mat senger aler Opel oder den Toodler Paschtouer mat senger Anglia laanscht gefuer. Keen eenzegen am Duerf hat zu där Zäit e Motor, en Auto oder en Trakter. Dës Gefierer koumen een, zwee Joer méi spéit.

A mengem Kaschthaus hunn ech och nach erlieft, wéi d’Madame Tibesar gerompt a Botter gemat huet. Angelduerf hat nach keng Molkerei, d’Laduno huet erischt e puer Joer méi spéit funktionnéiert. Ech denken nach haut gären un déi gutt Schmiere vu frëschem Brout mat frësch geromptem Botter zeréck, dat woar vläicht e Genoss! Et koum alt emol vir, datt Drock am Haus woar, dann hunn ech dee frësche Botter an d’Epicerie gefouert an hu vum Erléis aner Liewensmëttel fir an de Stot matbruecht.

Ech woar net nëmme Léierin am Duerf, ech krut no an no nach esou kleng Chargen. Eemol am Joer koum de Gemengebuet mam Formulaire fir d’Ländererhebung. Ech hat dann eng Woch Zäit fir bei all Bauer ze passéieren an dës Ziedelen auszefëllen. Dorun hunn ech dat éischt Joer béis geknat! Als Escher Meedche woar ech net gewinnt a friem Haiser ze goen an dann och nach oft mat de Leit Kaffi ze drénken.

Hat ech dat dann iwwerstanen, da koum d’Collecte fir d’Rout Kräiz. Dat gung da schonns besser. A spéidere Jore woar dat „Pilgeren“ vun Haus zu Haus eng léif Gewunnecht ginn.

Eppes wat een als Léierin um Duerf jo nëmmen net duerft vergiessen, woar sech beim Paschtouer virzestellen. Dee Besuch am Poarhaus zu Géisdref hat et dunn alt erëm a sech. Um Heemwee fir op Boukels hunn ech mer iwwerluecht, wéi ech der neier Charge gerecht géif, eng Grupp Jong Meedercher (L.J.M.) ze leeden. Als fréier Guide-Cheftaine misst ech dat schonns iwwer d’Ronne bréngen, di Meedercher woare bal a mengem Alter.

Nieft engem klenge spirituelle Programm gouf et vrun allem Praktesches. Duerch de Krich woar hei villes zerstéiert, verbrannt oder verschleeft ginn. Well jong Meedercher zu allen Zäiten houfreg sinn, louch et op der Hand fir ze bitzen, ze strécken an ze heekelen. De Stoff, de Kotteng an d’Woll woare bëlleg am Vergläich mat der Konfektioun, an d’Geld an äisen Dierfer woar nach ganz knapp. E Moudejournal woar am Haushaltsbudget net virgesinn, duerfir hunn ech mäin Burda-Journal an d’Femmes d’Aujourd’hui an d’Versammlunge matbruecht. Mir hu Modellen erausgeschnidden, Stréckmusteren entziffert, Ales nei opgepäppelt an zesummen Neies fabrizéiert. Dat woar eng gelleg Freed an eng kreativ Zäit, well Zäit hate mer déi Wanterméint vëlleg, et gouf jo nach keng Televisioun.

Fir e bëssche méi Liewen an di Wanterméint ze bréngen, an och emol eng kleng Veräinskees ze schafen, hu mer Theater gespillt. Dat woar vläicht lëschteg an do koum munch verstopptent Talent op d’Tapéit.

Dingscht an der Kierch woar deemools och nach eng Saach vun der Joffer. Boukels hat kee Kierchechouer. Mat engem Meedchen aus dem Duerf, dem Christine, hu mer fir de Gesang an der Mass gesuergt. Dat woar net ëmmer einfach, et goung och alt emol derniewent, besonnesch beim Alleluja an der Oktavmass oder beim „dies irae“ an der Doudemass, mä mer hunn ni opginn.

Wat mer am Ufank vill Häerzklappe verursaacht huet, woar de Gebrauch, dass bei all Kanddaf, Kommioun oder Begriefnes de Schoulmeeschter an d’Léierin op d’Iessen oder de Kaffi geruff goufen. All dës Gebräicher si mat der Zäit verschwonnen.

Wéi ech a meng Dingschtwunneng geplënnert sinn, woar dëst déi Plaz, wou munchereen ëm Rot froe koum, di eng mat engem Stréckjournal, di aner mat der franséischer Gebrauchsanweisung vun enger Maschinn oder mat engem Rezept. Sou koum eng Kéier meng Nopesch mat engem Medikament, wat hir Schwéiesch partout net wollt anhuelen. Et woar schonns komesch, awer guer net fir ze laachen. Di aarm Krank sollt eppes schlécken, wat als Ovule geduecht woar a wat si hir am Téi opgeléist ze drénke ginn hat.

Stress an Hektik woaren net op menger Dagesuerdnung. Et woar eng roueg Zäit. Mäi Liewen woar einfach, mä Kreativitéit an Iddie goufe gefrot.